Klasy sprężonego powietrza. Czym się różnią od siebie?

26 października 2026

Sprężone powietrze wykorzystywane w przemyśle może zawierać cząstki stałe, wodę i olej. Dopuszczalny poziom tych zanieczyszczeń zależy od procesu technologicznego, dlatego jakość sprężonego powietrza określa się za pomocą klas czystości.

Podstawowym odniesieniem jest normą ISO 8573-1:2010. Określa ona klasy sprężonego powietrza osobno dla cząstek stałych, wody i oleju, co ułatwia dobór urządzeń oraz ocenę wymaganych parametrów medium

 

Różne klasy czystości sprężonego powietrza i ich charakterystyka

ISO 8573-1:2010 opisuje trzy niezależne parametry. W zapisie np. ISO 8573-1:2010 [1:2:1] pierwsza liczba oznacza klasę dla cząstek stałych, druga dla wody, a trzecia dla oleju. Nie istnieje więc jedna wspólna „klasa czystości” opisująca wszystkie zanieczyszczenia jednocześnie.

Dla cząstek stałych normowane są maksymalne liczby cząstek w określonych przedziałach wielkości lub stężenie masowe. Dla wody podstawowym kryterium jest ciśnieniowy punkt rosy (PDP), a dla oleju całkowite stężenie obejmujące olej w postaci ciekłej, aerozol i parę. Przykładowe wartości pokazują, jak bardzo mogą różnić się wymagania poszczególnych klas:

Klasa 0 nie oznacza całkowitego braku zanieczyszczeń ani tego, że czystość powietrza jest absolutna. Limity ustala użytkownik lub dostawca urządzenia i muszą być bardziej rygorystyczne niż klasa 1 dla danego parametru. Takie specyfikacje sprężonego powietrza powinny być zapisane w dokumentacji.

Jak wybierać klasę czystości sprężonego powietrza zgodnie z zastosowaniem.

Wymagane klasy czystości sprężonego powietrza należy określać na podstawie potrzeb procesu, dokumentacji technologicznej, zaleceń producentów maszyn i regulacji branżowych. Inne parametry są wystarczające dla napędów pneumatycznych, a inne tam, gdzie sprężone powietrze styka się z produktem.

Zastosowania sprężonego powietrza warto analizować przede wszystkim pod kątem skutków poszczególnych zanieczyszczeń:

  • narzędzia i siłowniki pneumatyczne – kluczowe są niezawodność, ograniczenie wilgoci i ochrona elementów ruchomych;
  • lakiernictwo – szczególnie istotne jest ograniczenie oleju, wody i cząstek, które mogą powodować wady powłoki;
  • elektronika – wymagania dotyczące cząstek i wilgoci są zwykle bardziej rygorystyczne ze względu na wrażliwość procesu;
  • przemysł spożywczy i farmaceutyczny – wymagana jakość sprężonego powietrza zależy m.in. od tego, czy medium styka się z produktem, opakowaniem lub powierzchnią procesową.

Wilgoć sprzyja korozji i zamarzaniu kondensatu, cząstki stałe przyspieszają zużycie elementów, a olej może pogarszać jakość procesu. Nie cała instalacja musi jednak pracować według najbardziej rygorystycznych wymagań – dodatkowe uzdatnianie można zastosować lokalnie.

 

Znaczenie czystości powietrza w różnych klasach

Osiągnięcie wymaganej klasy czystości zależy od kliku czynników: stanu technicznego sprężarki, konfiguracji systemu uzdatniania oraz instalacji sprężonego powietrza. W przypadku sprężarki śrubowej olejowej istotnym czynnikiem jest stan separatora oleju, który wpływa na ilość oleju, która przenika w postaci par do instalacji sprężonego powietrza. Osiągnięcie wymaganej klasy czystości sprężonego powietrza jest efektem prawidłowego doboru systemu filtracji, osuszania sprężonego powietrza jak i odprowadzania kondensatu. Dobór układu filtracji także powinien uwzględniać przepływ, ciśnienie, temperaturę i jakość medium na wejściu.

W zależności od wymagań procesu stosuje się różne stopnie filtracji sprężonego powietrza, przeznaczone m.in. do usuwania cząstek stałych i aerozoli olejowych. Przy bardziej rygorystycznych wymaganiach stosuje się również rozwiązania ograniczające zawartość par oleju. Odpowiednia filtracja sprężonego powietrza powinna być zawsze skoordynowana z osuszaniem i sposobem dystrybucji medium.

Znaczenie ma również stan sieci. Nawet prawidłowo uzdatnione medium może zostać ponownie zanieczyszczone w skorodowanych przewodach lub przez kondensat. Dlatego czystość sprężonego powietrza należy oceniać przede wszystkim w punkcie rzeczywistego poboru sprężonego powietrza.

Istotnym elementem instalacji są również zbiorniki powietrza, które pełnią funkcję bufora, ograniczają wahania ciśnienia i pozwalają pokrywać krótkotrwałe szczyty poboru. Ich stan techniczny oraz prawidłowe usuwanie kondensatu mają znaczenie dla utrzymania wymaganych parametrów w dalszej części instalacji.

 

Standardy i normy dotyczące sprężonego powietrza

Najważniejszym dokumentem określającym klasy czystości jest ISO 8573-1:2010. Definiuje standardy sprężonego powietrza dla cząstek stałych, wody i oleju, natomiast pozostałe części serii ISO 8573 opisują metody pomiaru poszczególnych zanieczyszczeń.

Oznaczenie zgodne z ISO 8573-1 powinno wskazywać wymagania osobno dla każdej kategorii. Zapis [1:2:1] oznacza klasę czystości 1 dla cząstek stałych, klasę czystości 2 dla wody i klasę czystości 1 dla oleju. Takie standardy sprężonego powietrza ułatwiają jednoznaczną komunikację techniczną.

Klasyfikację ISO 8573-1 należy odróżnić od wymagań konkretnych procesów. Branżowe normy dla sprężonego powietrza, wymagania producenta lub procedury zakładowe mogą wprowadzać dodatkowe kryteria, dlatego najpierw określa się parametry wymagane w punkcie użytkowania.

Prawidłowo określona klasa czystości sprężonego powietrza pozwala dobrać sposób uzdatniania odpowiednio do wymagań procesu, bez ryzyka niedostatecznej filtracji lub niepotrzebnego przewymiarowania instalacji. Kluczowe jest przy tym uwzględnienie wszystkich trzech parametrów określanych przez ISO 8573-1:2010 – cząstek stałych, wody i oleju – oraz zapewnienie wymaganej jakości powietrza w rzeczywistym punkcie jego wykorzystania.

Airpol projektuje i dostarcza kompletne systemy sprężonego powietrza, obejmujące sprężarki, osuszacze, filtry oraz zbiorniki. Odpowiednio skonfigurowany układ pozwala uzyskać parametry sprężonego powietrza wymagane przez konkretny proces technologiczny. Jeśli potrzebujesz pomocy w określeniu wymaganej klasy czystości lub doborze urządzeń do uzdatniania sprężonego powietrza, skontaktuj się ze specjalistami Airpol.

 

 

 

Hanna Zagórska – dyrektor ds. handlowych AIRPOL

Posiada wieloletnie doświadczenie w branży sprężonego powietrza. Odpowiada za rozwój sprzedaży AIRPOL i relacje z kluczowymi klientami, łącząc doświadczenie handlowe ze znajomością technologii oraz potrzeb zakładów przemysłowych. W Bazie Wiedzy dzieli się wiedzą na temat systemów sprężonego powietrza, efektywności energetycznej oraz praktycznych i ekonomicznych aspektów inwestycji w technologie sprężarkowe.

Dowiedz się więcej